Obchodzący 1-go sierpnia bieżącego roku jubileusz 100-lecie istnienia Instytut Lotnictwa (Ilot) zaprezentował 29-go lipca 2026 roku swój największy zmodernizowany tunel aerodynamiczny T‑3. Prace modernizacyjne trwały od połowy 2024 roku i pochłonęły ponad 100 mln PLN. Jest to druga największa inwestycja ze środków KPO w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicza.

„Inżynierowie z Polski mogą aktywnie uczestniczyć w tworzeniu i testowaniu przełomowych technologii: od niskoemisyjnego lotnictwa po rozwiązania dla energetyki i systemów bezzałogowych” – powiedział na otwarciu tunelu dr hab. inż. Cezary SZCZEPAŃSKI, dyrektor Instytutu Lotnictwa.

Modernizacja polegała przede wszystkim na wymianie i instalacji nowego wyposażenia. Obejmowała m.in.:

• wymianę zużytych łopat wirnika odpowiedzialnego za wytwarzanie przepływu powietrza,
• wykonanie nowych powłok wewnętrznych zmniejszających opory przepływu,
• budowę w pełni zautomatyzowanej przestrzeni badawczej,
• instalację nowej wagi aerodynamicznej przystosowanej do badania większych obiektów,
• wdrożenie cyfrowego systemu sterowania badaniami wraz z nową kabiną operatorów,
• montaż ekranu bezpieczeństwa,
• instalację nowej prostownicy strug (ulownicy) zapewniającej bardziej jednorodny przepływ powietrza.

Niezmieniony pozostał ogólny kształt tunelu, silnik elektryczny o mocy prawie 6MW napędzający powietrze w tunelu oraz maksymalna prędkość wykorzystywana w badaniach 100 m/s. Jeszcze kilka lat temu, z uwagi na bardzo duży pobór energii elektrycznej, tunel mógł pracować praktycznie wyłącznie w godzinach nocnych, gdy zapotrzebowanie Warszawy na energię było najmniejsze. Nie wszystkie potencjalne prace modernizacyjne mogły zostać wykonane – gdyż tunel T-3 jest zakwalifikowany, jako zabytek. Uniemożliwiło to modyfikację np. pionowych kierownic (sterownic) powietrza.

Nowa komora pomiarowa ma 6,5 m długości i 5 m średnicy. Umożliwia automatyczne podnoszenie, obracanie i pozycjonowanie badanych obiektów o masie do 20 ton. Unikatową cechą tunelu T-3 pozostaje możliwość doprowadzania sprężonego powietrza niezależnie od głównego strumienia przepływu, co znacząco poszerza zakres prowadzonych badań. Zmodernizowany system pomiarowy umożliwia zleceniodawcom bieżący podgląd wybranych parametrów podczas testów.

Zdaniem pracowników Instytutu Lotnictwa, po modernizacji tunel T-3 należy do najnowocześniejszych obiektów tego typu w Europie i ma zaledwie dwóch–trzech porównywalnych konkurentów w Europie Zachodniej.

Pierwszym projektem realizowanym w zmodernizowanym obiekcie będą badania aeroelastycznego skrzydła prowadzone w ramach unijnego projektu EXAELIA (Experimental Aircraft for European Leadership in Aviation). W dalszej kolejności planowana jest realizacja negocjowanego kontraktu dotyczącego badań wlotów do silników odrzutowych dla jednego z czołowych europejskich producentów napędów lotniczych.

Środki z KPO są wykorzystywane przez Instytut również do modernizacji zabudowań Centrum Rozwoju i Testowania Materiałów i Konstrukcji. W tym przypadku koniec prac jest zaplanowany na przełom lata i jesieni.

Tunel aerodynamiczny T‑3 o łącznej długości 134 m działał w Instytucie Lotnictwa od 1956 r. i posłużył m.in. do badań samolotów Iskra, Wilga, Kruk, Iryda i Dromader oraz śmigłowca W-3 Sokół. Korzystali z niego również polscy skoczkowie narciarscy podczas treningów w strumieniu powietrza. Tunel T-3 w 2014 r. przeszedł modyfikację zwiększającą jego możliwości – np. prędkość przepływu z 40 m/s na 100 m/s.