II Forum Spójności i Rozwoju Granicznego Uniii Europejskiej (UE), które odbyło się 4-go listopada 2026 roku w Operze i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku, w którym wzięło udział ponad 700 uczestników, skupiło się na transformacji wschodniej flanki Unii Europejskiej w tzw. „europejski hub odporności”. Wydarzenie zgromadziło unijnych urzędników, dyplomatów, członków polskiego rządu, samorządowców oraz przedstawicieli biznesu i nauki, w tym prezesa Polskiej Izby Producentów na Rzecz Obronnosci Kraju, Sławomira KUŁAKOWSKIEGO.

Wydarzenie miało na celu wypracowanie konkretnych rozwiązań legislacyjnych i finansowych dla tzw. regionów trudnosąsiedzkich położonych na wschodniej granicy UE i NATO. Regiony te, osłabione skutkami wojny w Ukrainie oraz wojny hybrydowej na granicy z Białorusią, zabiegają o specjalne preferencje w budżecie UE na lata 2028–2034.

Kluczowe postulaty objęły: zwiększenie dofinansowania projektów inwestycyjnych z funduszy UE na tych obszarach nawet do 95%; finansowanie infrastruktury podwójnego zastosowania (dual-use), łączącej cele cywilne z obronnymi oraz wdrożenie zasady Right to Stay – tworzenie stabilnych warunków życia, pracy i rozwoju, by zatrzymać kapitał ludzki i talenty na wschodzie Europy.

„Finansowanie bezpieczeństwa to przede wszystkim inwestowanie w rozwój. Chcemy, aby przekładało się ono na trwałe miejsca pracy i rozwój polskiego przemysłu przez kolejne dziesięciolecia. Musimy włączyć w ten proces wszystkie regiony, także Podlasie” – mówił podczas otwarcia II Forum Adam LESZKIEWICZ, Prezes Zarządu PGZ S.A.

Podczas Forum promowano i podpisywano Deklarację Regionów Trudnosąsiedzkich. Dokument ten stanowi wspólny postulat skierowany do Komisji Europejskiej o stworzenie dedykowanych instrumentów finansowych w ramach polityki spójności oraz programów Interreg. Wskazuje on na konieczność trwałego wsparcia wschodniego pogranicza z powodu obciążeń geopolitycznych, podobnie jak UE wspiera regiony wyspiarskie czy górskie.

Jeden z paneli „Dual-use i przemysł obronny – partnerstwo dla odporności”, był poświęcony technologiom i produktom, które mogą jednocześnie służyć gospodarce cywilnej i bezpieczeństwu. To właśnie dual-use. Dla regionów granicznych może to być nie tylko odpowiedź na nowe zagrożenia, ale również szansa na rozwój firm, nowych technologii i miejsc pracy.

W panelu starano się odpowiedzieć na pytania: które technologie dual-use mogą stać się nową specjalizacją regionalnej gospodarki?, jak włączać lokalne MŚP w łańcuchy dostaw sektora obronnego?, jak firmy cywilne mogą przygotować technologie i produkcję do wymogów rynku bezpieczeństwa? Oraz jak wykorzystać wsparcie B+R i fundusze europejskie do rozwijania takich projektów?

Wśród panelistów był Grzegorz JASTRZĘBSKI, Zastępca Dyrektora Biura Strategii i Rozwoju w PGZ S.A.

Równolegle w ramach wydarzenia zorganizowano Regionalne Forum Przemysłu Zbrojeniowego. Polska Grupa Zbrojeniowa (PGZ) prowadziła bezpośrednie rozmowy z lokalnymi i krajowymi przedsiębiorcami (m.in. z Polskiego Klastrów: Przemysłowego Evoluma oraz Budowlanego), dążąc do włączenia ich w łańcuchy dostaw powiązane z obronnością i bezpieczeństwem państwa.