Wydatki z unijnego programu niskooprocentowanych pożyczek SAFE, przeznaczonego na zakupy związane z obronnością, zostaną wpisane do planu finansowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. We wtorek pozytywną opinię wydała sejmowa komisja obrony, a nikt z posłów nie głosował przeciw – poinformował w środę, 15-go kwietnia br. wiceminister obrony Stanisław WZIĄTEK. Teraz plan finansowy może zatwierdzić minister obrony.

Po raz pierwszy w planie finansowym Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych zostają uwzględnione środki z unijnego mechanizmu pożyczek na cele obronne zwanego SAFE. To wdrożenie w życie rządowego „planu B” po prezydenckim wecie do ustawy dotyczącej implementacji SAFE w Polsce.

Zmiany w planie finansowym na razie uzyskały pozytywną opinię sejmowej komisji. Otwiera to drogę do zatwierdzenia dokumentów przez ministra obrony narodowej. Komisja wydała opinię na posiedzeniu niejawnym, ale wiceminister obrony Stanisław WZIĄTEK przekazał, że w przeciwieństwie do ustawy o SAFE tym razem nikt z opozycji nie głosował przeciw.

Zmiana w planie finansowym Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych związana jest z unijnym mechanizmem SAFE, za pomocą którego kraje członkowskie zadłużają się na preferencyjnych warunkach, by dokonywać zakupów związanych z obroną i bezpieczeństwem. To, jak w Polsce wydamy 43,7 miliarda euro, czyli około 185 miliardów złotych z tej pożyczki, regulować miała ustawa przyjęta przez Sejm w połowie lutego. Przepisy nie wejdą jednak w życie, bo ustawę w pierwszej połowie marca zawetował prezydent Karol NAWROCKI.

W odpowiedzi rząd przyjął uchwałę w sprawie Programu Polska Zbrojna, w której zdecydował, że pieniądze z SAFE zostaną wydane za pomocą istniejącego już instrumentu – właśnie Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, który został powołany w 2022 roku. Fundusz jest obok budżetu państwa najważniejszym źródłem finansowania programu rozwoju sił zbrojnych. Przed powstaniem SAFE środki zdobywał głównie w formie pożyczek i kredytów, rzadziej emisji obligacji.

Ponieważ pierwsze dwie transze środków z SAFE Polska ma otrzymać w tym roku, konieczna była zmiana planu finansowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Zgodnie z prawem zmiany takie zatwierdza minister obrony narodowej po uzgodnieniu z ministrem finansów i po uzyskaniu opinii sejmowej komisji obrony narodowej. Komisja zebrała się we wtorek. Jej posiedzenie – jak zwykle w przypadku planów finansowych Funduszu – było niejawne.

Zmiany w planie finansowym Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych nie są niczym nadzwyczajnym. W roku 2024, pierwszym, dla którego sporządzono plan finansowy, były trzy zmiany, rok później – dwie. Jest to jednak pierwsza zmiana planu Finansowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych wynikająca z wdrażania w Polsce instrumentu SAFE.

Unijne regulacje przewidują wypłatę pierwszej transzy z SAFE w formie zaliczki do wysokości 15 procent wartości pożyczki niezwłocznie po zawarciu umów z Komisją Europejską – pożyczkowej i o zarządzaniu programem. Wnioski o kolejne transze będą składane w październiku 2026 r., kwietniu 2027 r. i tak dalej co pół roku na podstawie zrealizowanych kamieni milowych.

Nadal nie wiadomo, kiedy polski rząd podpisze umowy z Komisją Europejską. Zależy to od zakończenia uzgodnień między Brukselą a wszystkimi uczestniczącymi w SAFE państwami Unii Europejskiej, których jest 19.

W planie na rok 2026 – w wersji przed zmianami zaopiniowanymi przez komisję we wtorek – stan środków na początku roku to niecałe 3,29 mld zł, a na koniec roku – 3,27 mld zł. Oznacza to, że wydatki mają być o około 15 milionów złotych wyższe od wpływów. To niewielka różnica, ponieważ planowane w tym roku wpływy i wydatki – według planu przed zmianą – oscylowały wokół 79,5 mld zł.

Wśród wpływów najwięcej stanowiło finansowanie dłużne – 73,7 mld zł. Wpłata z budżetu państwa przekazana przez MON ma stanowić 3,3 mld zł.

Przewidziane w planie wydatki funduszu mają iść przede wszystkim na realizację celów określonych w planie rozwoju Sił Zbrojnych RP – w tej rubryce przewidziano 72,2 mld zł. Ponadto, zgodnie z planem na 2026 r., 7,3 mld zł ma pochłonąć „organizacja i obsługa finansowania dłużnego” (w tym kapitał – 896 mln zł, odsetki – 4,5 mld zł oraz prowizje, opłaty i pozostałe koszty – 1,9 mld zł).

W kilkuletniej historii Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych jeszcze nigdy nie udało się wydać całej kwoty zaplanowanej na zakupy uzbrojenia i sprzętu wojskowego. Najwyższym poziom realizacji planu odnotowano w 2025 roku – wynosił niecałe 80 procent.